Yağmur bahçesi nedir, nasıl kurulur?
Çatı suyunu kanalizasyon yerine toprağa veren yağmur bahçesinde yer seçimi, boyut, sızma testi, havuz ve set, giriş ve taşma, bitki yerleşimi.

SAHADA’nın 14. uygulamasında (L14) fidanlıktaki malzeme deposuna oluk ve iniş borusu takılmıştır. Çatı suyu kanalizasyona gitmeyecek; deponun kuzeyinde kurulan yağmur bahçesinde toplanıp toprağa inecektir. Bu uygulamadaki ölçüler ve adımlar Royal Horticultural Society’nin (RHS) yağmur bahçesi rehberine dayanır.
Yağmur bahçesi nedir
Yağmur bahçesi, çatı ve sert zeminlerden gelen suyu toplayan sığ, bitkili bir çukurdur. Bitkileri 48 saate kadar su altında kalmaya dayanır. Suyu bilerek toprağa verdiği için yer seçimi boyuttan önce gelir.
Yer seçimi
Yer, eğimi %10’dan az, iyi süzülen, güneşli ya da yarı gölge bir alandır. Evden ya da temelli bir binadan 5 metreden yakına yapılacaksa önce zemin (geoteknik) uzmanına danışılır. Ağaç kökleri ve yer altı hatları da kontrol edilir; taşma suyu binadan uzağa yönlendirilir. Oyundaki havuzun depoya yakın kurulabilmesinin nedeni, deponun bodrumsuz, hafif ahşap bir sundurma olmasıdır.
Boyut: çatı alanının yüzde yirmisi
Eğitimde yağmur bahçesi çatı alanının yaklaşık %20’si alınır (RHS, İngiltere yağışı için): 40 m² çatı için 8 m², 100 m² çatı için 20 m². Oyundaki depo çatısı 2,9 × 4,6 m, yani 13,3 m². Sahada iple çizilmiş 1,0, 2,8 ve 6,0 m²’lik üç taslak vardır ve çatıya uyan 2,8 m²’lik taslak seçilir. Gerçek projede boyut yerel sağanak yağışına ve zemin süzülmesine göre hesaplanır; %20 bir eğitim değeridir.
Sızma testi
25 cm derinliğinde bir deneme çukuru suyla doldurulur. İlk dolum toprağı ıslatır; çukur boşalınca yeniden doldurulur ve süre tutulur. Saatte en az 1,25 cm süzülen toprak yağmur bahçesine uygundur. Oyundaki toprakta ikinci dolum saatte yaklaşık 2,5 cm alçalır. Test kazıdan önce yapılır: toprak suyu yeterince hızlı geçirmiyorsa yer yağmur bahçesine uygun değildir.
Adım adım kurulum
Havuz tabak gibi kazılır
Kenarlar yatık, taban düz olur. Tabanın düzlüğü mastar ve su terazisiyle denenir; su tabana eşit yayılmalıdır.
Tabana organik madde karıştırılır
Kazı toprağına kompost gibi organik madde karıştırılır. Toprak gevşek kalır, üstüne basılmaz ve sıkıştırılmaz: sıkışan toprak suyu yavaş geçirir, havuzda su bekler.
Üç kenara set yapılır
Kazı toprağından yaklaşık 30 cm genişliğinde bir set yığılır ve tokmakla iyice sıkıştırılır. Suyun girdiği kenar açık kalır.
Girişe taş dizilir
Suyun havuza döküldüğü yere dere taşı ya da çakıl konur; gelen su toprağı oyup götürmez.
Taşma oluğu açılır
Setteki çakıllı bir oluk, havuz dolarsa fazla suyu rögara ya da başka bir bahçe öğesine götürür. Oyunda bu oluk kuzey settedir ve ızgaralı bir rögara akar.
Bitkiler dikilir ve sulanır
Nemi seven bitkiler girişe ve tabana, kuraklığa da dayananlar kenarlara dikilir. Bitkiler saksıdaki derinliklerinde dikilir ve iyice sulanır.
İniş borusu bağlanır
İniş borusuna bir yön değiştirici ya da dirsek takılır, su tuğla bir kanalla havuza getirilir.
Hangi bitki nereye
Taban, yağmurdan sonra en uzun ıslak kalan yerdir ve nemi seven bitkilere ayrılır. Kenarlar ise yağmurlar arasında kurur. Oyundaki örnek dikimde tabana yumuşak hasırotu (Juncus effusus), sarı süsen (Iris pseudacorus) ve sarkık saz (Carex pendula) gelir. Kenarda geçici ıslaklığa da kuraklığa da dayanan turna gagası (Geranium ‘Rozanne’), gün güzeli (Hemerocallis) ve Deschampsia cespitosa yer alır.
Yağmur bahçesi de olsa ilk yıllarda kurak dönemde bitkiler iyice sulanır; oyunun notu ilk iki yazı anar. Bitkiler yerleşince yalnız uzun kuraklıkta sulanır.
Sık yapılan hatalar
- Boyutu çatı alanına bakmadan, gözle seçmek.
- Sızma testini atlayıp doğrudan kazmaya başlamak.
- Havuzun tabanını tokmakla sıkıştırmak, naylon sermek ya da beton dökmek.
- Seti giriş tarafına da yapıp suyun yolunu kapatmak.
- Girişi taşsız bırakmak ya da taşma oluğu yapmamak.
- Nem seven bitkiyi kenara, kuraklığa dayanıklı bitkiyi tabana dikmek.
- Temelli bir binaya 5 m’den yakın yere, zemin uzmanına danışmadan kurmak.
Kaynaklar
- Rain gardensRoyal Horticultural Society (RHS) · www.rhs.org.uk/garden-features/rain-gardens


